Een belangrijke reden waarom we de zaken in de economie zo hebben geregeld dat individueel winstreven voorop staat, is dat we zelf de wereld vanuit ons individuele standpunt bekijken.
(Dat zijn we pas in de moderne tijd echt gaan doen. In bijvoorbeeld het oude Egypte en andere culturen in de oudheid was dit nog niet in die mate het geval. Althans wat de antroposofie betreft: de mens evolueert nu eenmaal tot zelfbewust individu.) 

Neem je prestatie en tegenprestatie als uitgangspunt voor economische beschouwingen, dan kom je net als Steiner onvermijdelijk tot de vaststelling dat er altijd minstens twee standpunten een rol spelen bij het tot stand komen van iedere economische handeling. Wil je wederkerig winststreven bevorderen, dan is het om te beginnen zaak de economie zo te organiseren dat je inzicht in deze standpunten krijgt.

Steiner spreekt van het organiseren van de economie middels ‘associaties’: platte in elkaar grijpende organen die in het geval van ons dagelijks brood bijvoorbeeld vanaf de lokale bakker tot de wereldwijde graanvoorziening kunnen gaan.   Primair staat het werken aan economisch inzicht, vooral de totstandkoming van prijzen. Zo kan men tot de vaststelling komen dat als er iets te duur is, je dan overlegt welke maatregelen mogelijk zijn om de prijs te verlagen.

Basismodel van de macro-economische kringloop: Y=C+I+O+ E-M
Heel overzichtelijk en nuttig, maar ook een exponent van technocratisch denken 
 

Het gaat om meer intelligentie in de economie toepassen dan we gewend zijn. Tegenwoordig zijn we min of meer in een veel technocratischer manier van denken terecht gekomen dan we beseffen. Er wordt naar hartelust gesleuteld aan de rente, belastingtarieven en wat al niet, zonder dat we nu precies doorhebben hoe bepaalde maatregelen concreet uitpakken op de prijzen zelf.

Het poldermodel in Nederland in optima forma:
vertegenwoordigers van werkgevers en vakbonden na het sluiten van het Akkoord van Wassenaar in november 1982
V.l.n.r.: Van Eijkelenburg (NCW), van Veen (VNO), Kok (FNV) en van der Meulen (CNV) (bron: wikimedia) 
 

Nu tendeert het Rijnlands model, waar ons poldermodel een variant van is, al meer in deze richting dan de dominantie van bedrijfseigenaren in het Angelsaksisch model.  Het Rijnlands model is echter vooral gestoeld op overleg tussen werkgevers en werknemers. In de driegeleding gaat het om overleg tussen vertegenwoordigers van bedrijven en de klanten, waarbij een individu verschillende posities in kan nemen. Je bent immers afnemer van veel producten. Dit is best even wennen, want zo komt er een geheel andere dynamiek op gang. Associaties zijn in de eerste plaats afstemmingsorganen tussen productie, consumptie en handel. In plaats van loononderhandelingen zoals we die nu kennen, wordt er bijvoorbeeld breder gekeken. Je kunt dan wel zeggen dat het loon te laag is, maar je kunt ook onderzoeken waarom bepaalde producten te duur zijn.

In onze huidige economie zijn tegelijkertijd veel zaken onderwerp van economische onderhandelingen die daar vanuit de driegeledingsgedachte eigenlijk niet thuis horen. Overleg tussen werkgevers en werknemers over arbeidstijden is daar een voorbeeld van; het onderwerp arbeidstijden is eerder een kwestie van democratische afstemming in de rechtsgeleding.

File A13 Delft-Rotterdam 2011 (bron: wikimedia) 

In associaties ligt de focus op praktische vraagstukken, de economische geleding zal in dit opzicht juist veel autonomer naast de overheid opereren. Bijvoorbeeld: zaken als files of het op tijd rijden van de treinen worden vandaag de dag in de Tweede Kamer behandeld, wat bepaald niet echt praktisch is. We hebben hier dan gespecialiseerde kamercommissies die weer afstemmen met belangenverenigingen zoals ANWB,  Rover en Logistiek Nederland. Natuurlijk komt daar best wel wat uit, maar de kleur van politieke partijen heeft er eigenlijk weinig mee te maken.